آیا به رب گوجهفرنگی قوطی و شیشهای مواد نگهدارنده میزنند؟ حقیقتی که باید بدانید!

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که یک قوطی یا شیشه رب گوجهفرنگی را از فروشگاه خریده باشید و با خودتان فکر کنید: چطور ممکن است این محصول برای ماهها در دمای محیط باقی بماند، بدون اینکه کپک بزند یا خراب شود؟
خیلیها معتقدند راز این ماندگاری، استفاده از مواد نگهدارنده شیمیایی است. حتی گاهی این باور وجود دارد که ربهای قوطی و شیشهای حتماً حاوی موادی مثل بنزوات سدیم هستند و بدون این ترکیبات نمیتوانند مدت زیادی سالم بمانند.
اما آیا این تصور درست است؟
خیر! رب گوجهفرنگی صنعتی برای ماندگاری طولانیمدت لزوماً به مواد نگهدارنده شیمیایی نیاز ندارد. اتفاقاً در تولید اصولی رب گوجهفرنگی، روشهای مختلفی برای جلوگیری از فساد محصول وجود دارد که مهمترین آنها استفاده از حرارت کنترلشده، تغلیظ مناسب، کنترل شرایط اسیدیته و بستهبندی کاملاً بهداشتی و نفوذناپذیر است.
در این مقاله میخواهیم به زبان ساده بررسی کنیم که چرا رب گوجهفرنگی قوطی و شیشهای بدون استفاده از مواد نگهدارنده هم میتواند ماهها سالم بماند، چه تفاوتی میان پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون وجود دارد و آیا اساساً استفاده از مواد نگهدارنده در رب گوجهفرنگی مجاز است یا خیر.
۱. آیا در رب گوجهفرنگی قوطی و شیشهای مواد نگهدارنده وجود دارد؟
اول از همه سراغ اصل موضوع برویم.
یکی از مهمترین دلایلی که باعث شده بعضی از مصرفکنندگان به وجود مواد نگهدارنده در رب گوجهفرنگی صنعتی مشکوک باشند، ماندگاری طولانی این محصول است.
برای مثال، یک شیشه رب گوجهفرنگی ممکن است تا یک سال یا حتی بیشتر در شرایط مناسب نگهداری شود، بدون اینکه اثری از کپک یا فساد در آن دیده شود. طبیعی است که چنین موضوعی این سؤال را ایجاد کند که آیا واقعاً امکانپذیر است یک محصول غذایی بدون نگهدارنده شیمیایی چنین ماندگاریای داشته باشد؟
پاسخ مثبت است.
در تولید صنعتی رب گوجهفرنگی، از روشهای مختلفی برای افزایش ماندگاری استفاده میشود که بسیاری از آنها روشهای فیزیکی و حرارتی هستند، نه افزودن مواد شیمیایی.
نکته جالب اینکه طبق استاندارد ملی ایران برای رب گوجهفرنگی (استاندارد ۷۶۱)، استفاده از مواد نگهدارنده و رنگهای مصنوعی در این محصول مجاز نیست و نمک از جمله مواد مجاز مورد استفاده در فرمولاسیون آن است.
این موضوع در مطالعات علمی منتشرشده درباره کیفیت و سلامت رب گوجهفرنگی در ایران نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
بنابراین، اگر یک کارخانه رب گوجهفرنگی را بدون افزودن بنزوات سدیم، سوربات پتاسیم یا سایر نگهدارندههای شیمیایی تولید میکند، لزوماً هیچ جای نگرانی درباره ماندگاری محصول وجود ندارد؛ به شرط اینکه فرآیند تولید و بستهبندی بهدرستی انجام شده باشد.
۲. پس راز ماندگاری طولانی رب گوجهفرنگی چیست؟
برای پاسخ به این سؤال باید کمی با ویژگیهای خود گوجهفرنگی و فرآیند تولید رب آشنا شویم.
ماندگاری رب گوجهفرنگی نتیجه چند عامل مهم است که در کنار یکدیگر از رشد میکروارگانیسمهای فسادزا جلوگیری میکنند.
الف) اسیدیته طبیعی گوجهفرنگی
گوجهفرنگی بهطور طبیعی دارای اسیدهای آلی است و همین موضوع باعث میشود محیط آن نسبتاً اسیدی باشد.
بسیاری از باکتریها برای رشد و تکثیر به شرایط مشخصی از نظر اسیدیته نیاز دارند. محیط اسیدی میتواند رشد برخی از میکروارگانیسمها را محدود کند.
به همین دلیل، اسیدیته طبیعی گوجهفرنگی یکی از عوامل مؤثر در افزایش ماندگاری رب محسوب میشود.
البته میزان اسیدیته در همه گوجهفرنگیها یکسان نیست و به عواملی مانند نوع رقم، شرایط کشت و میزان رسیدگی میوه بستگی دارد.
ب) تغلیظ و کاهش آب موجود در محصول
یکی از مهمترین مراحل تولید رب گوجهفرنگی، خارج کردن بخش زیادی از آب گوجهفرنگی و افزایش غلظت مواد جامد آن است.
در این فرآیند، آب اضافی محصول تبخیر میشود و در نتیجه، رب به غلظت بالاتری میرسد.
شاید بپرسید این موضوع چه ارتباطی با ماندگاری دارد؟
برای رشد بسیاری از میکروارگانیسمها، آب در دسترس اهمیت زیادی دارد. هرچه میزان آب در دسترس کمتر باشد، شرایط برای رشد و تکثیر بسیاری از عوامل فساد دشوارتر میشود.
در علم صنایع غذایی، این ویژگی با مفهومی به نام فعالیت آبی( Water Activity یا Aw) شناخته میشود.
توجه داشته باشید که فعالیت آبی با درصد رطوبت یکسان نیست. ممکن است دو محصول رطوبت مشابهی داشته باشند، اما میزان آب در دسترس میکروارگانیسمها در آنها متفاوت باشد.
بنابراین، تغلیظ رب گوجهفرنگی و کاهش فعالیت آبی آن، یکی دیگر از عوامل مؤثر در ماندگاری محصول است.
ج) استفاده از حرارت برای از بین بردن میکروارگانیسمها
این مرحله یکی از مهمترین بخشهای فرآیند تولید صنعتی رب گوجهفرنگی است.
در کارخانه، رب تحت شرایط مشخصی از نظر دما و زمان حرارت میبیند. این فرآیند با هدف کاهش یا از بین بردن میکروارگانیسمهایی انجام میشود که میتوانند باعث فساد محصول شوند.
در واقع، حرارت نقش بسیار مهمی در ایمنسازی محصول و افزایش ماندگاری آن دارد.
نکته مهم این است که میزان حرارت و مدتزمان اعمال آن باید متناسب با ویژگیهای محصول، نوع بستهبندی و شرایط نگهداری طراحی و کنترل شود.
پس لازم نیست برای حفظ رب گوجهفرنگی حتماً از مواد نگهدارنده شیمیایی استفاده شود؛ یک فرآیند حرارتی اصولی میتواند نقش بسیار مهمی در این زمینه داشته باشد.
د) بستهبندی کاملاً بهداشتی و جلوگیری از ورود هوا و آلودگی
حتی اگر رب گوجهفرنگی بهخوبی حرارت دیده باشد، ورود مجدد میکروارگانیسمها به محصول میتواند باعث فساد آن شود.
به همین دلیل، بستهبندی یکی از مراحل بسیار مهم تولید رب است.
در بستهبندی صنعتی، پس از پر شدن قوطی یا شیشه، درب آن به شکلی بسته میشود که از ورود آلودگیهای محیطی و میکروارگانیسمها جلوگیری کند.
در قوطیهای فلزی، این کار با ایجاد اتصال محکم و نفوذناپذیر در محل درب انجام میشود. در شیشهها نیز درب فلزی و سیستم آببندی آن نقش مهمی در جلوگیری از ورود آلودگی دارند.
بنابراین، ترکیب حرارتدهی مناسب و بستهبندی اصولی، یکی از مهمترین دلایل ماندگاری طولانی رب گوجهفرنگی است.
۳. پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون؛ دو روش مهم برای ماندگاری رب گوجهفرنگی
احتمالاً اصطلاحات پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون را روی بعضی از محصولات غذایی یا در توضیحات کارخانههای تولید مواد غذایی دیدهاید.
این دو روش از مهمترین فرآیندهای حرارتی در صنایع غذایی هستند.
اما تفاوت آنها چیست؟
پاستوریزاسیون (Pasteurization)
پاستوریزاسیون فرآیندی است که طی آن محصول برای مدتزمان مشخصی در معرض حرارت کنترلشده قرار میگیرد تا تعداد زیادی از میکروارگانیسمهای بیماریزا و عوامل فسادزا کاهش پیدا کنند.
در این روش، هدف از بین بردن کامل تمام اشکال مقاوم میکروبی نیست، بلکه کاهش خطرات میکروبی و افزایش ماندگاری محصول است.
بسته به نوع محصول، اسیدیته، شرایط بستهبندی و فرآیند تولید، پاستوریزاسیون میتواند برای نگهداری محصول در شرایط مشخص کافی باشد.
استریلیزاسیون (Sterilization)
استریلیزاسیون حرارتی با هدف ایجاد شرایط پایداری میکروبی بسیار بالاتر انجام میشود.
در این روش، محصول تحت شرایط مشخص و کنترلشده دما و زمان قرار میگیرد تا میکروارگانیسمهای قادر به رشد در شرایط نگهداری موردنظر از بین بروند.
در صنایع کنسروسازی، فرآیندی به نام استریلیزاسیون تجاری (Commercial Sterilization) اهمیت ویژهای دارد.
منظور از استریلیزاسیون تجاری این نیست که محصول به معنای مطلق و آزمایشگاهی کاملاً عاری از هر نوع میکروارگانیسم باشد؛ بلکه هدف این است که محصول در شرایط عادی و دمای نگهداری تعیینشده، از نظر میکروبی پایدار بماند.
این موضوع بهخصوص در تولید محصولات کنسروی اهمیت زیادی دارد.
پس تفاوت اصلی این دو روش در شدت و هدف فرآیند حرارتی و سطح پایداری میکروبی مورد انتظار است.
انتخاب روش مناسب نیز به عواملی مانند اسیدیته رب، غلظت، نوع بستهبندی و فناوری مورد استفاده کارخانه بستگی دارد.
۴. چرا رب گوجهفرنگی قوطی و شیشهای به مواد نگهدارنده نیاز ندارد؟
حالا که با عوامل اصلی ماندگاری رب آشنا شدیم، بهتر است به تفاوت این دو نوع بستهبندی بپردازیم.
بعضی از افراد تصور میکنند ربهای قوطی و شیشهای به دلیل تفاوت در جنس بستهبندی، از نظر مواد نگهدارنده نیز متفاوت هستند.
اما واقعیت این است که جنس بستهبندی بهتنهایی تعیینکننده نیاز محصول به نگهدارنده نیست.
رب گوجهفرنگی قوطی
در تولید رب گوجهفرنگی قوطی، معمولاً محصول پس از آمادهسازی و انجام فرآیند حرارتی، در قوطیهای فلزی مناسب صنایع غذایی پر میشود.
سپس درب قوطی با دستگاههای مخصوص بستهبندی بهصورت کاملاً محکم به بدنه متصل میشود.
این اتصال که به آن درزبندی مضاعف (Double Seaming) گفته میشود، مانع ورود هوا و آلودگیهای محیطی به داخل قوطی خواهد شد.
در بسیاری از خطوط تولید، فرآیند حرارتی نهایی پس از پر کردن و بستن قوطی انجام میشود؛ البته بسته به فناوری خط تولید، امکان استفاده از روشهای دیگری نیز وجود دارد.
در نتیجه، محصول میتواند بدون نیاز به افزودن مواد نگهدارنده شیمیایی، ماندگاری طولانی داشته باشد.
رب گوجهفرنگی شیشهای
در بستهبندی شیشهای نیز شرایط مشابهی وجود دارد.
رب گوجهفرنگی پس از طی فرآیندهای لازم در شیشههای مناسب مواد غذایی پر میشود و درب فلزی آن بهصورت محکم بسته میشود.
در بسیاری از خطوط تولید، فرآیند حرارتی پس از پر کردن و درببندی انجام میشود تا محصول و بستهبندی آن به شرایط میکروبی موردنظر برسند.
سیستم آببندی درب شیشه نیز از ورود مجدد آلودگی جلوگیری میکند.
بنابراین، رب شیشهای هم میتواند بدون استفاده از نگهدارنده شیمیایی، برای مدت طولانی در شرایط مناسب سالم بماند.
در یک جمله: ماندگاری رب گوجهفرنگی به کیفیت فرآیند تولید و بستهبندی وابسته است، نه به اینکه محصول در قوطی باشد یا شیشه.
۵. بنزوات سدیم و سوربات پتاسیم چیستند و چرا درباره آنها صحبت میشود؟
وقتی صحبت از مواد نگهدارنده در صنایع غذایی میشود، احتمالاً نام بنزوات سدیم و سوربات پتاسیم را شنیدهاید.
این دو ترکیب از نگهدارندههای شناختهشده در صنایع غذایی هستند.
بنزوات سدیم (Sodium Benzoate)
بنزوات سدیم یکی از مواد نگهدارندهای است که در برخی محصولات غذایی و نوشیدنیها برای جلوگیری از رشد مخمرها، کپکها و بعضی باکتریها استفاده میشود.
این ماده در محیطهای اسیدی عملکرد مؤثرتری دارد.
به همین دلیل، ممکن است تصور شود که استفاده از آن در رب گوجهفرنگی نیز ضروری است؛ اما چنین برداشتی درست نیست.
با وجود اسیدی بودن رب گوجهفرنگی، استفاده از بنزوات سدیم برای افزایش ماندگاری این محصول مجاز نیست.
سوربات پتاسیم (Potassium Sorbate)
سوربات پتاسیم نیز یکی دیگر از نگهدارندههای رایج در صنایع غذایی است که بهخصوص برای کنترل رشد کپکها و مخمرها استفاده میشود.
این ماده در بعضی از محصولات غذایی کاربرد دارد، اما استفاده از آن در رب گوجهفرنگی مطابق استاندارد ملی ایران مجاز نیست.
نکته مهم این است که مجاز بودن یک ماده نگهدارنده در بعضی محصولات غذایی به معنای مجاز بودن استفاده از آن در تمام محصولات نیست.
هر ماده غذایی استاندارد و مقررات مخصوص به خود را دارد و تولیدکنندگان موظفاند از ترکیبات مجاز همان محصول استفاده کنند.
۶. آیا استفاده از مواد نگهدارنده در رب گوجهفرنگی از نظر استاندارد مجاز است؟
این قسمت از مقاله اهمیت ویژهای دارد؛ چون پاسخ این سؤال را میتوان در استانداردهای ملی و بینالمللی پیدا کرد.
استاندارد ملی ایران
طبق استاندارد ملی ایران به شماره ۷۶۱ (رب گوجهفرنگی)، استفاده از مواد نگهدارنده و رنگهای مصنوعی در تولید این محصول مجاز نیست.
بنابراین، تولیدکنندگان رب گوجهفرنگی باید ماندگاری محصول را با استفاده از روشهای اصولی تولید، فرآوری حرارتی و بستهبندی مناسب تأمین کنند.
استاندارد بینالمللی کدکس (Codex Alimentarius)
کدکس یکی از مراجع مهم بینالمللی در زمینه تدوین استانداردهای مواد غذایی است.
در استاندارد اختصاصی کنسانترههای فرآوریشده گوجهفرنگی با شماره CXS 57-1981، محصول بهعنوان فرآوردهای تعریف شده که از تغلیظ آب یا پالپ گوجهفرنگی تهیه شده و با روشهای فیزیکی نگهداری میشود.
در این استاندارد، ترکیبات مجاز دیگری مانند نمک، ادویهها و گیاهان معطر، آبلیمو و آب نیز در شرایط تعیینشده معرفی شدهاند.
این تعریف نشان میدهد که اساس تولید رب گوجهفرنگی استاندارد، استفاده از روشهای فیزیکی برای حفظ و نگهداری محصول است.
بنابراین، موضوع عدم نیاز به نگهدارنده شیمیایی در رب گوجهفرنگی فقط یک ادعای تبلیغاتی نیست، بلکه با مبانی استانداردهای معتبر بینالمللی نیز همخوانی دارد.
۷. آیا واقعاً در بعضی از ربهای موجود در بازار مواد نگهدارنده پیدا شده است؟
تا اینجا درباره استانداردها و روش صحیح تولید صحبت کردیم.
اما آیا میتوان با اطمینان گفت که هیچ رب گوجهفرنگی موجود در بازار حاوی مواد نگهدارنده نیست؟
خیر. متأسفانه مطالعات علمی انجامشده در ایران نشان میدهند که در برخی نمونههای رب گوجهفرنگی، ترکیبات نگهدارنده غیرمجاز شناسایی شدهاند.
برای مثال، در یک پژوهش علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۲، تعداد ۴۵ نمونه رب گوجهفرنگی فلهای در یکی از استانها از نظر وجود بنزوات سدیم و سوربات پتاسیم مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج این پژوهش نشان داد:
- در ۱۷ نمونه از مجموع ۴۵ نمونه، اسید بنزوئیک شناسایی شد.
- میزان اسید بنزوئیک در نمونههای مثبت تا ۱۸۹۶ میلیگرم در هر کیلوگرم گزارش شد.
- در هیچیک از نمونهها سوربات پتاسیم شناسایی نشد.
- در ۳ نمونه نیز رنگ مصنوعی پانسو 4R شناسایی شد.
نکته مهم این پژوهش آن است که نمونهها از نوع رب گوجهفرنگی فلهای بودند و نباید نتایج آن را به تمام محصولات بستهبندیشده بازار تعمیم داد.
از طرف دیگر، یک مطالعه دیگر که در سال ۲۰۱۸ در شهر کاشان انجام شد، وجود بنزوات سدیم و سوربات پتاسیم را در نمونههای رب گوجهفرنگی بررسی کرد و این دو نگهدارنده در نمونههای رب مورد بررسی شناسایی نشدند.
این نتایج نشان میدهد که کیفیت و سلامت محصولات میتواند از تولیدکنندهای به تولیدکننده دیگر متفاوت باشد.
بنابراین، بهتر است بهجای اعتماد به شایعات، به نشان استاندارد، مجوزهای بهداشتی، اطلاعات درجشده روی بستهبندی و اعتبار تولیدکننده توجه کنیم.
۸. چرا بعد از باز کردن درب رب گوجهفرنگی باید آن را در یخچال نگهداری کنیم؟
شاید برایتان سؤال باشد که اگر رب گوجهفرنگی صنعتی بدون مواد نگهدارنده میتواند ماهها سالم بماند، چرا بعد از باز کردن درب قوطی یا شیشه باید آن را در یخچال قرار دهیم؟
پاسخ بسیار ساده است.
تا زمانی که بستهبندی محصول سالم و کاملاً بسته باشد، امکان ورود آلودگیهای محیطی به داخل آن بسیار محدود است.
اما بهمحض باز کردن درب، شرایط تغییر میکند.
از این لحظه به بعد، رب در معرض هوا، رطوبت، گردوغبار و میکروارگانیسمهای موجود در محیط و وسایل آشپزخانه قرار میگیرد.
قاشق مرطوب یا آلوده، باقی ماندن رب روی لبه ظرف و نگهداری در دمای محیط میتوانند احتمال فساد محصول را افزایش دهند.
برای اینکه رب گوجهفرنگی بعد از باز شدن درب دیرتر خراب شود، چند نکته ساده را رعایت کنید:
۱. رب را داخل یخچال نگهداری کنید. پس از باز کردن درب، محصول را در دمای یخچال قرار دهید و برای مدت طولانی در دمای محیط رها نکنید.
۲. همیشه از قاشق تمیز و کاملاً خشک استفاده کنید. ورود رطوبت و آلودگی به داخل رب میتواند زمینه رشد کپکها را فراهم کند.
۳. درب ظرف را محکم ببندید. تماس مداوم با هوا میتواند کیفیت رب را کاهش دهد و احتمال آلودگی را افزایش دهد.
۴. در صورت امکان، رب را به ظرف مناسب و دربسته منتقل کنید. بهخصوص اگر قوطی آسیب دیده یا نگهداری محصول در آن دشوار است.
۵. در صورت مشاهده کپک، کل محصول را دور بریزید. برداشتن قسمت کپکزده و مصرف قسمتهای زیرین کار ایمنی نیست؛ زیرا ممکن است آلودگی فراتر از بخش قابل مشاهده گسترش یافته باشد.
با رعایت همین نکات ساده میتوانید از کیفیت رب گوجهفرنگی بعد از باز شدن بستهبندی بهتر محافظت کنید.

۹. هنگام خرید رب گوجهفرنگی به چه نکاتی توجه کنیم؟
حالا که میدانیم ماندگاری رب گوجهفرنگی الزاماً به معنی وجود مواد نگهدارنده نیست، بهتر است هنگام خرید به چند نکته توجه داشته باشیم.
- نشان استاندارد و مجوزهای بهداشتی: محصولاتی را انتخاب کنید که دارای نشان استاندارد و مجوزهای معتبر بهداشتی باشند.
- سلامت بستهبندی: قوطی نباید بادکرده، زنگزده، سوراخ یا دارای فرورفتگی شدید در محل درزها باشد. شیشه نیز نباید ترکخورده یا لبپریده باشد.
- درب و پلمب سالم: درب شیشه و قوطی باید سالم و بدون نشانهای از بازشدگی یا نشت باشد.
- تاریخ تولید و انقضا: حتماً تاریخ تولید، انقضا و شرایط نگهداری درجشده روی محصول را بررسی کنید.
- ترکیبات محصول: اطلاعات ترکیبات درجشده روی برچسب را بخوانید و به شفافیت اطلاعات تولیدکننده توجه کنید.
یک نکته دیگر هم وجود دارد: رنگ قرمزتر یا غلیظتر بودن رب بهتنهایی نشانه کیفیت بالاتر یا پایینتر بودن آن نیست. کیفیت رب به مجموعهای از عوامل مانند مواد اولیه، میزان تغلیظ، رنگ طبیعی، عطر، طعم و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آن بستگی دارد.
۱۰. جمعبندی؛ آیا میتوان رب گوجهفرنگی قوطی و شیشهای را بدون مواد نگهدارنده تولید کرد؟
قطعاً بله!
حالا دیگر میدانیم که ماندگاری طولانی رب گوجهفرنگی صنعتی الزاماً به استفاده از مواد نگهدارنده شیمیایی وابسته نیست.
اسیدیته طبیعی گوجهفرنگی، تغلیظ و کاهش فعالیت آبی، فرآیندهای حرارتی کنترلشده و بستهبندی بهداشتی و نفوذناپذیر، در کنار یکدیگر میتوانند شرایط لازم برای ماندگاری طولانی این محصول را فراهم کنند.
همچنین طبق استاندارد ملی ایران، استفاده از مواد نگهدارنده شیمیایی در رب گوجهفرنگی مجاز نیست.
پس اگر دفعه بعد یک قوطی یا شیشه رب گوجهفرنگی را از فروشگاه خریدید و روی آن تاریخ انقضای طولانی دیدید، لازم نیست بلافاصله تصور کنید که حتماً در آن مواد نگهدارنده شیمیایی استفاده شده است!
یک رب گوجهفرنگی باکیفیت میتواند تنها با تکیه بر مواد اولیه مناسب، فرآیند تولید اصولی و بستهبندی استاندارد، بدون نیاز به نگهدارنده شیمیایی، ماندگاری طولانی داشته باشد.
پس بهتر است بهجای نگرانی درباره قوطی یا شیشهای بودن رب، به کیفیت تولید، سلامت بستهبندی و اعتبار برند آن توجه کنیم.
تکآوا؛ تأمینکننده رب گوجهفرنگی باکیفیت
شرکت تکآوا با دسترسی به گوجهفرنگیهای مرغوب مناطق جنوبی کشور و استان فارس، در زمینه تأمین رب گوجهفرنگی باکیفیت فعالیت میکند. ما با انجام کنترل کیفی تخصصی توسط تیم خود، کیفیت محصول را از نظر رنگ، بریکس، بافت و یکنواختی بررسی میکنیم تا محصولی متناسب با نیاز و استانداردهای مشتریان ارائه دهیم.
یکی از زمینههای اصلی فعالیت تکآوا، همکاری در قالب قراردادهای ظرفیت خالی تولید رب گوجهفرنگی (Toll Manufacturing) است؛ فرصتی برای برندها و شرکتهایی که قصد دارند با بهرهگیری از ظرفیت کارخانههای تولیدی، بدون نیاز به سرمایهگذاری در خطوط تولید، محصول موردنظر خود را تأمین کنند.
تکآوا آماده همکاری با تولیدکنندگان، برندها و مجموعههای داخلی و خارجی در زمینه تأمین رب گوجهفرنگی و اجرای قراردادهای تولید است.


